ปัญหาที่มักพบได้บ่อยจากการใส่สายให้อาหารสายยางทางหน้าท้องการเปลี่ยนจากการใส่สายทางจมูกมาเป็น การเจาะใส่สายทางหน้าท้อง (PEG - Percutaneous Endoscopic Gastrostomy) มักช่วยให้ผู้ป่วยสบายตัวขึ้นและรับประทานอาหารได้สะดวกในระยะยาวครับ แต่เนื่องจากเป็นการเปิดช่องทางผ่านผิวหนังโดยตรง จึงมีปัญหาที่พบได้บ่อยซึ่งผู้ดูแลต้องคอยสังเกต ดังนี้ครับ
1. ปัญหาบริเวณผิวหนังรอบรูเจาะ (Stoma Site Issues)
ผิวหนังอักเสบและแดง: เกิดจากการที่น้ำย่อยหรืออาหารรั่วซึมออกมากัดผิวหนังรอบๆ ทำให้แสบร้อนและแดง
เนื้อเกิน (Granulation Tissue): บางครั้งร่างกายจะสร้างเนื้อเยื่อสีแดงสดนูนขึ้นมาเปราะๆ รอบรูเจาะ ซึ่งอาจมีเลือดออกง่ายหากไปโดน
การติดเชื้อ: สังเกตได้จากผิวหนังบวม แดง ร้อน หรือมีหนองไหลออกมาจากรูเจาะ พร้อมกับผู้ป่วยอาจมีไข้
2. ปัญหาเกี่ยวกับตัวสายยาง (Tube Issues)
สายยางอุดตัน: พบบ่อยหากล้างสายไม่สะอาดหลังมื้ออาหาร หรือบดยาไม่ละเอียดพอจนไปเกาะตามผนังสาย
สายยางเลื่อนหลุด: อาจเกิดจากการดึงรั้งโดยไม่ตั้งใจ หรือตัวยึดภายใน (Internal Bolster/Balloon) เสื่อมสภาพ
เชื้อราบนสายยาง: หากใช้งานนานเกินไปหรือทำความสะอาดไม่ดีพอ อาจเห็นจุดดำๆ ของเชื้อราเกาะอยู่ที่เนื้อพลาสติกของสาย
3. ปัญหา "Buried Bumper Syndrome" (สายถูกดึงรั้งจนจม)
เกิดจากตัวยึดสายด้านในกระเพาะถูกดึงรั้งจนกดทับผนังกระเพาะและจมลงไปในเนื้อเยื่อ ทำให้ให้อาหารลำบากหรือผู้ป่วยปวดท้องมากเวลาฟีด
🛠️ วิธีการดูแลเพื่อป้องกันปัญหา
ปัญหา วิธีป้องกันและแก้ไขเบื้องต้น
น้ำย่อยรั่วซึม ตรวจสอบว่าตัวยึดสายด้านนอก (External Bumper) ไม่หลวมเกินไป (ควรห่างจากผิวหนังประมาณ 2-3 มม.)
ความสะอาดผิวหนัง ทำความสะอาดด้วยน้ำเกลือ (NSS) และเช็ดให้ "แห้งสนิท" เสมอ ห้ามโรยแป้งหรือทาครีมรอบรูเจาะ
สายอุดตัน ล้างสายด้วยน้ำต้มสุก 30-50 มล. ก่อนและหลัง ให้อาหารหรือยาทุกครั้ง
สายยึดติด "หมุนสายยาง" เป็นวงกลม 360 องศา และขยับเข้าออกเล็กน้อยวันละครั้ง เพื่อป้องกันเนื้อเยื่อเจริญเติบโตมายึดติดสาย
⚠️ สัญญาณเตือนที่ต้องรีบไปพบแพทย์
มีเลือดสดๆ หรือหนองไหลออกมาจากรูเจาะ
ผู้ป่วยปวดท้องรุนแรงขณะให้อาหาร
สายยางเลื่อนหลุดออกมา (ห้ามพยายามดันกลับเองเด็ดขาด ให้ปิดแผลด้วยผ้าก๊อซสะอาดแล้วรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะรูอาจปิดตัวลงภายในไม่กี่ชั่วโมง)
มีไข้สูง และผิวหนังรอบรูเจาะแดงลามเป็นวงกว้าง
💡 เคล็ดลับ
การดูแลสายหน้าท้องหัวใจสำคัญคือ "ความแห้ง" ครับ หากผิวหนังรอบๆ ชื้นแฉะจะเกิดปัญหาตามมาได้ง่ายมาก หากพบว่ามีน้ำเหลืองซึมเล็กน้อย ให้ใช้ผ้าก๊อซสะอาดรองใต้ตัวยึดสายและเปลี่ยนบ่อยๆ เพื่อให้ผิวหนังแห้งอยู่เสมอ
